Yapay kara delik yapıldı

Pazarlama sektörü, beyazdan daha beyaz yıkayan deterjanı icat etmişti. Fizikçilerse tam olarak kara olmayan kara delikler üretti. Ama b...



Pazarlama sektörü, beyazdan daha beyaz yıkayan deterjanı icat etmişti. Fizikçilerse tam olarak kara olmayan kara delikler üretti. Ama bu konu diğerinden daha ciddi.



İlk başta, laboratuarda bir kara delik icat etmek gerekti. Bu, ilk büyük başarı olarak sayılabilir. Çünkü normal şartlarda kara delikler Güneş’in kütlesinin milyarlarca katına sahip olabiliyor. Kara delikler ışık dâhil her şeyi kendine çektiği için kara görünür.

Ne mutlu ki İsrail Teknoloji Enstitü’sü Technion’un kara deliği bunun sadece küçük analog bir örneği. Bu kara delik, ışık ve maddeyi yakalayacağına ses dalgalarını yakalıyor. 

Jeff Steinhauer çalışmalarını Nature Physics’te yayınlanan bir makalede açıklıyor. Çalışmasında, 100 mikrometrelik silindir bir tüpün içinde bulunan yaklaşık 100 milyon rubidyum atomunu lazerlerle -273 °C’ye soğutmuş. Bununla da Bose-Einstein yoğuşması yaratmak istemiş. Atomların düzenli bir ordu gibi birlikte hareket ettiklerini ifade ediyor.

Jeff Steinhauer
Daha sonra, bu madde iki bölgeye ayrılmış. Birinde akustik dalgalar normal bir şekilde yayılırken, dalgalar diğerinde kendisinden daha hızlı akıntıya karşı mücadele eden yüzücüler gibi davranıyormuş. Bu da kara bir deliğe tutulmuş gibi ses dalgalarının oradan kurtulmasına engel olmuş.
Araştırmacı, bölgelerden birinin hızını arttırmak için kanalın ortasına mavi bir lazer gönderiyor. Sanki aniden bir şelale kurulmuş gibi, içerideki sıvının hızını arttırmış. Bu da ses dalgalarının hızının, aşmaya yetmediği bir akıntı oluşturmuş.

Stephen Hawking’in fikirleri onaylandı

Araştırmacı farklı alanlarda çalışan farklı ekipler gibi bu fikrinin geçerliliğini 2010 ve 2014 yıllarında da göstermişti: yüzey dalgaları, optik fiberde ışık, foton gazları… Bu sefer daha da ileri giderek, bir kara deliğin gerçekte kara olmadığını saptadı. Kara deliğin sadece yutmadığı biraz da dışarıya attığı da gözlemden çıkan bir başka sonuç oldu ki bu da Stephen Hawking’in bu konudaki düşüncelerini onaylıyor.

Britanyalı astronom 1794 yılında yaptığı açıklamada, en az bir ışık huzmesinin kaçtığını belirterek şunları ifade etmişti: uzay boşluğu tam anlamıyla boş değildir. Quantum mekaniği yüzünden sürekli parçacık ve anti parçacıklar oluşur daha sonra da birbirlerini yok eder, oluşur, yok eder…

Her şey çok hızlı olup biter ve gözümüzden kaçar. Ancak, parçacık-anti parçacık çiftinden biri kara deliğe düşerse diğeri serbest kalır: serbest kalan parçacıklar Hawking radyasyonu olarak adlandırılan ışık huzmesini oluşturur. Buradaki sorun, bu radyasyonun çok zayıf olmasıdır (normalde evreni dolduranın milyarda biri kadar). Bu huzmeyi görmek, bir araba farlarının içindeki ateş böceğini görmekten bile zordur. 

6 gün boyunca minik kara deliğini gözlemleyen Jeff Steinhauer’un burada gördüğü de tam olarak budur: aynı anda çiftler halinde, borunun her iki tarafından birkaç ses dalgası verildi.
Steinhauer, bu çalışmanın Hawking radyasyonunun gerçek anlamda ilk kez gözlemlenmesi olduğunu ifade etti.

İtalya Ulusal Araştırma Merkezi’nden Iacopo araştırmacı Carusotto da bunun büyük bir ilerleme olduğunu ifade ediyor. Fransa’daki Orsay Üniversitesi’nden Renaud Parentini de, bunun 20 aşkın süredir gündemde olan bir projenin sonuna varılması olmasının yanı sıra Hawking’in söylediklerini de kanıtladığını ifade etti.

Kuantum yerçekimi yasalarının keşfedilmesi

Nature Physics’te yer alan bilimsel makale daha da ileri gidiyor. Iacopo Carusotto bu deneyde görüldüğü üzere kara deliklerin Hawking modelinde olduğu gibi iki ucunun kuantum mekaniğiyle hareket ettiğini ifade etti. Carusotto, Fransız bilim insanlarıyla benzer bir deney yürütmekte olduğunun da altını çizdi.

Bilim insanlarından gelen açıklamada, hikâyenin henüz bitmediği, bu deneyin başta kara delikler alanında olmak üzere yeni ufuklar açtığını ifade etti. Bilim insanları şu paradoksal soruyu sormaktan da geri durmuyor: ufukta kaybolan bir parçacığın taşıdığı bilgiler nereye gidiyor?

Bu yapay kara delikler, belki de kuantum yer çekimi yasalarının keşfedilmesine yardımcı olacak. Kara deliklerin fiziğini açıklamak için kuantum mekaniği ile genel görelilik arasında bir sentez yapmak gerekiyor. Ancak, şimdiye kadar hiç kimse bunu yapmadı.


Réactions : 

Related

yapay kara delik 4918460372433586012

Yorum Gönder

emo-but-icon

HAFTANIN ÖZETİ

Bu hafta bilim, sağlık ve teknoloji alanındaki haberleri derledik!

Bu hafta bilim, sağlık ve teknoloji alanındaki haberleri derledik! Haftanın öne çıkan ve kaçırmamanız gereken bilim, sağlık ve teknoloji ...

BURALARDAYIZ

Sosyal Medya

facebook twitter google+ feedburner youtube

facebook

Translate

En popüler

Etiketler

ALTERNATİF TIP (10) ASTRONOMİ (13) BİLİM (35) DOĞA (18) DÜNYA (10) DÜNYA/EKO (21) NASA (11) New (169) SAĞLIK (19) TEKNOLOJİ (14) YAPAY ZEKA (5)

reklam

item